Bwlio Ar-lein: Esgus Cachgi

By -
Dim Sylwadau

English version

Dydy bwlio ddim yn iawn. Ti’n gwybod hynny, dwi’n gwybod hynny. Rydym i gyd yn gwybod hynny. Yn ddiweddar dwi wedi bod efo llawer iawn i ddweud am fwlio ac mae’n siŵr bod llawer o bobl wedi cael llond bol ohonof i yn mynd ymlaen am y peth. Wel ti’n gwybod beth? Dwi ddim yn poeni. Dwi am fynd yn fy mlaen. Pam? Am fod bwlio yn bwnc mor fawr. Nid fi yn unig mae wedi effeithio, ond pobl dwi’n caru ac yn poeni amdanynt hefyd.

Er bod bwlio corfforol a llafar yn broblem fawr, yn y degawd diwethaf mae ffurf newydd o fwlio wedi dod yn amlwg – bwlio seibr. Nawr, efallai nad yw’n ymddangos fel y bydd yn effeithio pobl cymaint – ffurfiau eraill o fwlio, ond creda di fi, mae’n gallu cael effaith mawr iawn ar bobl.

Mae rhwydweithio cymdeithasol, yn fy marn i, yn wych. Fedra i siarad gyda ffrindiau nad oes gen i lawer o gyswllt gyda nhw am fod i yn yr ysgol ar amserlen gyfyng yn unig. Gallaf gadw mewn cysylltiad gyda fy ffrindiau yn Lloegr. Gallaf edrych ar luniau gan deulu o ochr arall y byd – ti’n cael y syniad. Yr unig beth dwi’n casâu amdano ydy’r ffaith bod pobl yn ei ddefnyddio i frifo pobl eraill.

Yn bersonol, dwi’n meddwl bod pethau wedi dod ychydig yn waeth gyda bwlio seibr pan ddaeth apps rhwydweithio cymdeithasol yn bosib ar ffonau symudol. Fel mae llawer ohonoch yn ymwybodol, mae pobl yn tueddu mynd â’u ffonau i’r ysgol ac mae llawer ohonynt yn defnyddio eu ffôn yn y dosbarth. Dychmyga os wyt ti mewn gwers mathemateg (dwi ddim yn defnyddio esiampl go iawn gyda llaw, dim ond esiampl ffug), ti newydd redeg dwy filltir yn y wers ymarfer corff a ti’n teimlo ychydig yn sâl. Mae yna olwg ar dy wallt a ti bron â chysgu. Mae rhywun yn tynnu llun ohonot ti yn edrych fel hyn ac yn ei lwytho i Facebook gan ddefnyddio’r app. Gyda llawer o bobl ar eu ffonau yn ystod y wers, maent yn debygol o fod ar Facebook hefyd, sydd yn golygu gallent weld y llun yna sydd wedi’i dynnu yn ddiweddar (os ydynt yn ffrindiau gyda’r bwli wrth gwrs). Erbyn i ti gyrraedd gartref a mewngofnodi ar Facebook ar dy gyfrifiadur, mae yna lwyth o sylwadau a ‘hoffi’ ar y llun.

Mae rhwydweithio cymdeithasol wedi dod yn ffordd sydyn o fwlio. Gall gael dy fwlio unrhyw amser yn unrhyw le, hyd yn oed yng nghartref ti dy hun. Mae’r llwybr newydd o fwlio wedi dod gyda mantais newydd i fwlio: gallent fod yn gwbl  anhysbys os ydynt eisiau.

Gall pobl fwlio ti heb i ti wybod mai nhw ydynt. Fedri di greu tudalennau Facebook ble mae’r weinyddiaeth yn gwbl anhysbys ac felly, gall creu tudalen o gasineb. Mae’r un peth gyda Twitter. Gall greu cyfrif gydag enw cas a pheidio rhoi dy enw gwir, ond gyda geiriau o gasineb yn lle, a bydd yn cael ei dderbyn. Dwi ddim yn gwybod amdanat ti ond mae hyn yn ymddangos fel ffordd y cachgi o fod yn fwli, ddim efo’r dewrder i adael i’r dioddefwr wybod pwy wyt ti. Mwy o dystiolaeth mai lliprynnod ydy bwlïod.

Dwi’n gwybod sut beth ydy cael dy fwlio ar y cyfrifiadur. Nid yw’n neis, yn enwedig pan mae’n anhysbys gan ei fod yn llawer mwy dirboenus. Beth sydd hefyd yn afiach ydy os ydy pobl yn gwneud pethau ar-lein i ofidio ti yn ystod yr ysgol ar eu ffonau. Ni all yr ysgol wneud dim, yn ôl nhw mae unrhyw beth sydd yn mynd ar-lein allan o’u dwylo nhw. Hyd yn oed os wyt ti’n dangos yr amser a’r dyddiad iddynt, byddant yn defnyddio’r esgus “Weithiau mae’r rhyngrwyd yn araf, felly gallai fod wedi’i yrru cyn hynny.”

Yn amlwg, nid fi ydy’r unig berson i gael profiad o hyn. Yn ôl dosomething.org, mae bron i 42% o blant wedi cael ei bwlio ar-lein a brin i un ymhob pedwar wedi cael hyn yn digwydd fwy nag unwaith. Mae tua 75% wedi ymweld â gwefan yn pigo ar fyfyriwr arall. Mae tua 21% o blant wedi derbyn e-byst cas neu fygythiol. Mae canlyniad meddyliol ac emosiynol bwlio seibr yn debyg i ganlyniad bwlio bywyd go iawn, ond am y realiti nad oes dihangfa o fwlio ar-lein. Mae’r ysgol yn gorffen am 3 o’r gloch, tra mae’r rhyngrwyd ar gael trwy’r adeg. Mae tua 58% o blant yn cyfaddef fod rhywun wedi dweud rhywbeth cas wrthynt ar-lein. Mae mwy na phedwar o bob deg yn dweud fod hyn wedi digwydd fwy nag unwaith. Mae bwlio seibr wedi cynyddu yn y blynyddoedd diweddar. Mewn arolwg cenedlaethol o rai 10-17 oed, mae dau waith cymaint o blant wedi dweud eu bod yn dioddef ac yn gyflawnwr o fwlio.

Mae bwlio ar-lein yn llawer mwy difrifol ac yn llawer fwy o broblem nag y mae pobl yn sylweddoli. Dwi’n meddwl dylai mwy o weithredu fod yn erbyn bwlio ar y cyfan, ond dwi’n meddwl bod pobl fel athrawon angen sylweddoli fod hyn yn parhau i gael effaith mawr iawn ar bobl. Mae’n hawdd dweud “Dwi ddim yn hoffi Facebook” neu rywbeth, ond dydy hynny ddim am roi diwedd i’r sefyllfa, ydy ef?

Dwi eisiau gallu gwneud beth bynnag dwi’n gallu i godi ymwybyddiaeth am pa mor ddifrifol ydy bwlio. Dwi eisiau helpu gwneud newid. Dwi’n gobeithio bydd y bobl iawn yn gweld erthyglau fel hyn ac yn sylweddoli fod hwn yn bwnc difrifol ac mae angen datrys ef, nid ei wthio i’r neilltu.

Os wyt ti wedi dy effeithio gan unrhyw ffurf o fwlio, siarada gyda Meic.

Tudalen Bwlio

Rhywbeth i ddweud?

Pob Erthygl