Mathau o Drosedd

Updated:
Dim Sylwadau

Mae ‘Trosedd’ yn derm sy’n cael ei ddefnyddio i ddisgrifio unrhyw weithred sy’n torri’r gyfraith. Mae yna sawl math gwahanol o drosedd. Isod y mae rhestr enghreifftiol fyr o fathau gwahanol o drosedd, gyda disgrifiad cryno i bob un:

Twyll

Mae twyll yn gysylltiedig â thwyllo a ffugio ac mae’n cynnwys ffugio rhywbeth fel llofnod, pasbort neu gerdyn credyd a’i ddefnyddio fel pe bai’n ddilys. Gall hyn gynnwys darparu gwybodaeth ffug neu ddefnyddio dull adnabod (ID) ffug.

Dwyn a Lladrata

Dwyn yw os wyt ti’n cymryd rhywbeth sydd ddim yn perthyn i ti.

Mae’n cynnwys popeth o ddwyn o siopau a dwyn ceir i godi a chadw eitemau y mae pobl yn gadael o amgylch y lle, fel bagiau a ffonau symudol. Mae’n drosedd i gadw neu werthu rhywbeth sydd wedi cael ei ddwyn. Yr enw ar hyn yw ‘trafod nwyddau sydd wedi’u dwyn’.

Pan fydd rhywun yn defnyddio grym i ddwyn rhywbeth, mae’n cael ei ystyried fel lladrata. Mae hyn yn drosedd mwy difrifol na dwyn, ac fel arfer bydd e/hi’n sefyll prawf mewn yn Llys y Goron. Os wyt ti’n rhan o drosedd o ddwyn neu ladrata, hyd yn oed yn gweithio fel gwyliwr neu fel rhan o grŵp sy’n cyflawni’r drosedd,  bydd yn ddigon i ti gael dy erlyn. Hyd yn oed os nad ti sy’n dwyn pethau’n uniongyrchol.

Fandaliaeth a Graffiti

Fandaliaeth yw’r drosedd o ddinistrio neu ddifrodi eiddo sydd ddim yn perthyn i ti.

Pan fydd pobl yn torri ffenestri mewn arosfannau bysys, paentio ar dai a waliau a chicio blychau post, mae yna sawl ôl-effaith. Nid dim ond edrych yn hyll y mae’r eiddo, ond mae’n gwneud i bobl teimlo’n grac ac yn gwneud i gymdogaethau i edrych yn ddigadwraeth.

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae graffiti bellach yn cael ei gydnabod fel ffurf gelfyddydol a phan fydd graffiti yn cael ei rheoli gall fod yn waith celf diddorol a hardd. Serch hynny, dydy hyn ddim yn meddwl y gelli di wneud graffiti ar eiddo pobl eraill, ac mae yn erbyn y gyfraith i bobl sy’n cadw siop i werthu paent chwistrell i bobl ifainc o dan 16 oed.

Os wyt ti’n hoffi celf ar ffurf Graffiti, beth am fynd i weld os yw’r rhaglen Gwasanaeth Ymgysylltu a Chyfranogiad Ieuenctid lleol neu ysgol leol yn cynnig gweithgareddau graffiti fel rhan o’r sesiynau ar ôl ysgol.  Am ragor o wybodaeth cliciwch yma: https://www.wicid.tv/cy/beth-sydd-mlaen/

Gwefr yrru

Gwefr yrru neu ladrad ceir yw cymryd cerbyd heb ganiatad y perchennog.

Mae’r gweithgaredd yn un peryglus iawn. Os wyt ti’n cael dy ddal byddi di’n derbyn dirwy neu ddedfryd o garchar. Yna bydd cofnod troseddol gyda ti, ac yn ogystal â hynny byddi di’n colli parch gan eraill. Byddi di mewn peryg o achosi niwed i ti dy hun a phobl eraill sy’n defnyddio’r ffyrdd, yn ogystal ag unrhyw deithwyr eraill sydd yn y cerbyd gyda ti. Mae’r bobl sydd yn y cerbyd gyda ti hefyd yn cyflawni trosedd trwy dderbyn i fynd gyda ti mewn cerbyd sydd wedi’i ddwyn.

Does dim gwefr pan fyddi di’n wefr yrru, os byddi di’n cael dy ddal rwyt ti’n wynebu cofnod troseddol, ond yn waeth na hynny gallet ti anafu neu ladd dy hun neu rywun arall.  Allet ti fyw gan wybod dy fod ti wedi anafu neu ladd rhywun ar ôl eu taro?

Arfau a Drylliau

Mae arfau’n cael eu hystyried fel unrhyw eitem sy’n gallu achosi dolur, gan gynnwys eitemau megis gwn, cyllyll, cleddyfau neu hyd yn oed sisyrnau, plicwyr neu ddeintbigau.

Drylliau

Mae dryll yn arf sydd yn saethu bwled, haels (pelenni) neu deflynnau. Gall hyd yn oed tegannau, megis saethwr pys, achosi dolur difrifol.

  • Mae’n drosedd i ddefnyddio dryll er mwyn dy helpu di i gyflawni trosedd.
  • Does dim rhaid i’r dryll fod yn un go iawn. Mae hefyd yn drosedd os wyt ti’n defnyddio tegan, neu ddryll ffug, er mwyn gwneud i bobl credu mai dryll go iawn ydyw.
  • Os oes gan yr heddlu reswm i feddwl bod dryll gyda ti, mae ganddyn nhw’r hawl i dy stopio di a chynnal chwiliad – ewch i’r adran Stopio a Chwilio am ragor o wybodaeth.
  • Yn unol â Rheoliadau’r Ddeddf Drylliau 2010, does dim hawl gan berson sy’n iau nag 18 oed i brynu drylliau, gynnau haels na ffrwydron (bwledi a.y.b).
  • Mae’n rhaid i ti gael tystysgrif oddi wrth yr heddlu er mwyn prynu, meddiannu neu gaffael ar ddryll neu gynnau haels. Mae’n rhaid hefyd cael tystysgrif er mwyn prynu ffrwydron.
  • Mae yna gyfyngiadau oedran ar dystysgrifau ac ar gyfer prynu a hurio drylliau a gynnau haels.
  • Mae rhai drylliau’n cael eu defnyddio ar ddibenion chwaraeon a champau. Mae’r rhain yn cynnwys gynnau haels, reifflau a gynnau aer.
  • Mae’r chwaraeon yn caniatau i ti ddefnyddio drylliau mewn amgylchedd diogel sydd dan reolaeth. Os oes gen ti ddiddordeb mewn drylliau, beth am ymuno â chlwb gynnau neu saethu clai?

Am ragor o wybodaeth ar gyfyngiadau oedran drylliau a thystysgrifau, ewch i met.police.uk

Cyllyll

  • Mae’n anghyfreithlon i unrhyw un sy’n iau nag 18 oed i brynu unrhyw fath o gyllell (gan gynnwys cyllyll domestig a chyllyll y gegin).
  • Mae’n anghyfreithlon i gario cyllell mewn lleoedd cyhoeddus heb reswm da. Yr unig eithriad yw cyllell sy’n 3 modfedd o hyd neu’n llai ac sy’n gallu plygu e.e. cyllell ‘Swiss Army’. Mae pob math arall o gyllell neu gleddyf yn anghyfreithlon.
  • Mae’n anghyfreithlon i ddefnyddio cyllell mewn ffordd fygythiol, hyd yn oed cyllell ‘Swiss Army’.
  • Y gosb uchaf am gario cyllell yw 4 blynedd, a dirwy o £5,000.
  • Os oes gen ti ddiddordeb mewn cleddyfau, beth am ystyried cleddyfaeth neu kendo? Bydd modd i ti ddysgu sut i ddefnyddio cleddyf ac i ymladd mewn amgylchedd diogel dan reolaeth.

Pobl ifainc yn cyflawni troseddau

Y Garfan Cyfiawnder Ieuenctid fydd yn trafod unrhyw berson ifanc sy’n 14 oed a hŷn os ydy e/hi’n cyflawni trosedd. Er, mae modd i blant dderbyn Gorchymyn Ymddygiad Gwrthgymdeithasol (‘ASBO’) o 10 oed ymlaen am achosi aflonyddwch, braw neu ofid i berson.

Er mwyn lleihau troseddau ieuenctid a rhwystro troseddu gan bobl ifainc a phlant, yn 1998 fe sefydlodd y llywodraeth y Ddeddf Trosedd ac Anhrefn a’r System cyfiawnder Ieuenctid.

O ganlyniad i hyn, mae gan bob Awdurdod Lleol Garfan Troseddau Ieuenctid sy’n gweithio gyda phobl ifainc rhwng 10 ac 18 oed. Mae hyn yn cynnwys yr heddlu yn gweithio gydag adrannau megis Gwasanaethau Cymdeithasol, Prawf, Addysg ac Iechyd er mwyn darparu’r gwasanaethau cyfiawnder ieuenctid, atal troseddu a sicrhau bod dewisiadau effeithiol eraill ar gyfer pobl ifainc yn hytrach na throseddu.

Mae manylion cyswllt dy Garfan Troseddu Ieuenctid leol ar gael yma.

Cosbau a dedfrydu

Os cei di dy weld yn euog o gyflawni trosedd, yna efallai bydd dy achos yn destun prawf mewn Llys Ieuenctid, Llys Ynadon, neu yn yr achosion mwyaf difrifol, yn Llys y Goron.

Os cei di dy ganfod yn euog o drosedd yna mae’n bosibl rhoi cosb mewn amrywiaeth o ffyrdd gan gynnwys dirwyon a gyda charchar. Am ragor o wybodaeth ewch i wefannau’r Farnwriaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd  a’r Weinyddiaeth Gyfiawnder.

Rhywbeth i ddweud?